Volgens wetenschappelijk onderzoek: Met visualisaties kun je lichaam en geest beïnvloeden.

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van visualisatie?

1. Slimani et al., 2016 — Visualisatie en spieractivatie / kracht

• Wat onderzocht: Of spieren reageren wanneer iemand zich alleen maar voorstelt dat hij een zware beweging uitvoert, zoals het optillen van een zwaar object. Het onderzoek keek naar zowel gezonde deelnemers als mensen met lichamelijke beperkingen.
• Visualisatie: Deelnemers deden interne én externe visualisatie: zich voorstellen dat ze zelf een zware beweging uitvoeren én externe visualisatie: de beweging voor zich zien alsof ze naar iemand anders kijken
• Effect: Interne visualisatie zorgde voor meer spieractiviteit dan visualisatie van buitenaf… en wanneer mensen zich voorstellen dat ze een zwaar object optillen, reageren hun spieren sterker dan wanneer ze zich iets lichts voorstellen.
• Belangrijk: Dit laat zien dat visualisatie niet “zweverig” is, maar dat het lichaam meetbaar reageert — zelfs zonder te bewegen. Daarom wordt deze techniek veel gebruikt in revalidatie, sport en stressreductie.
• Link: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4974856/

 

2. Arntz & Weertman, 1999 / 2008

• Wat onderzocht: Volwassenen met jeugdtrauma en PTSS‑achtige klachten.
• Visualisatie: Geleide Imagery Rescripting van traumatische herinneringen, gecombineerd met cognitieve herinterpretatie en soms elementen van EMDR.
• Effect: Vermindering van traumaklachten, angst en depressie; verbetering in dagelijks functioneren.
• Belangrijk: Laat zien dat zelfs ernstige trauma’s door visualisatie en rescripting beïnvloed kunnen worden, mits begeleid door een ervaren therapeut.
• Link: DOI: 10.1016/S0005-7967(98)00173-9

 

3. Dibbets & Arntz, 2015

• Wat onderzocht: 100 deelnemers keken naar een korte, negatieve film en kregen daarna verschillende vormen van Imagery Rescripting of controle. Het ging om het effect van het betrekken van de meest vervelende scènes op intrusies en stress.
• Visualisatie: Imagery Rescripting waarin deelnemers de vervelende scènes van de film mentaal herkeken en herschreven tot een meer positieve afloop.
• Effect:
  • Wanneer de kern van de negatieve scène werd betrokken (“Late ImRs”) verminderden intrusies (ongewenste, plotselinge gedachten, beelden of impulsen die in het bewustzijn opkomen) en waren de negatieve beelden minder levendig.
  • Zonder kernscènes (“Early ImRs”) nam het aantal intrusies juist toe.
• Belangrijk: Laat zien dat Imagery Rescripting effectief kan zijn om negatieve herinneringen minder intens te maken, mits de kern van de herinnering op de juiste manier wordt verwerkt.
• Link: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26076101/

 

 

Het effect van visualisatie hangt af van twee kwaliteiten:

a) De kwaliteit van de visualisatie zelf (verantwoordelijkheid van de therapeut)

Dit gaat over de inhoud en structuur van de oefening:

• Doelgericht en zorgvuldig gekozen
• Verhalende opbouw voor makkelijkere betrokkenheid
• Script en structuur, inclusief rescripting van oude patronen
• Aansluiting op de vraag van de klant

b) Kwaliteit van het visualiseren (verantwoordelijkheid van de klant)

Dit gaat over hoe goed iemand beelden kan oproepen en erbij betrokken blijft. Hoe levendiger en intenser iemand visualiseert, hoe sterker de effecten meestal zijn. Belangrijk zijn:

• Beelddenken en verbeeldingskracht
• Aandacht kunnen vasthouden
• Emotionele betrokkenheid bij de beelden
• Positieve verwachting en motivatie

 

Het resultaat hangt dus ook af van de klant: 

Factoren zoals motivatie, aanleg, beelddenken, emotionele betrokkenheid en positief denken beïnvloeden de uitkomst. Daarnaast speelt de locus of control een rol:

• Mensen met een interne locus of control geloven dat ze zelf invloed hebben op hun leven en profiteren meestal meer van visualisatie.
• Mensen met een externe locus of control denken dat dingen hen overkomen en hebben vaak minder sterke resultaten.

Wil je weten of het iets voor jou is, dan kun je deze test doen. De test geeft een indicatie, geen garantie.

 

Het resultaat van visualisaties hang ook grotendeels af van de therapeut

• Sinds 1992 werk ik met visualisatie en heb ik duizenden mensen begeleid. Mijn visualisaties heb ik in al die jaren steeds verder ontwikkeld en aangescherpt.
• Als een visualisatieopdracht ongeloofwaardig is, werkt het meestal niet. Ik heb een manier gevonden om dat te omzeilen.
• Die kern waarover gesproken wordt in het onderzoek van Dibbets en Arntz, die is bij echte trauma's vaak onbewust. je vergeet die heftigste momenten. Met mijn helderziendheid zie ik vaak makkelijker waar het nou écht mis ging. Dat hoef jij niet te herbeleven, we gaan juist met een bochtje om de pijn heen.
• Mijn visualisaties zijn kort, krachtig, en doelgericht. Ze gaan dieper dan gewone Rescripting, omdat ik symboliek gebruik.
• Tijdens een consult doen we een serie visualisaties die inhaken op wat jij nodig hebt. Die visualisaties vormen samen een kant en klaar pakketje, om thuis verder mee te werken.

 

Eigen onderzoek naar visualisatie bij trauma

Omdat ik geen cijfers kon vinden over specifiek de effecten van visualisatie bij trauma, heb ik zelf een kleinschalig onderzoek gedaan.

Reactie van 1 van de deelnemers:

Ik ben verrast en blij dat het zó goed werkt! Zo veel jaren heeft het me dwars gezeten en nu lijkt het echt weg te zijn (of in ieder geval flink verminderd)! Heel erg fijn! En zo snel ook, geen eindeloze gesprekken met hulpverleners, maar gewoon een paar keer per week de opname luisteren en voor me zien wat je vertelt. Visualiseren is een prachtige techniek die ik zeker blijf inzetten. Dank voor deze waardevolle ervaring!

Lees het hele onderzoek hier:

Eigen onderzoek