Wat is verborgen hooggevoeligheid, en waarom weet je niet dat je het hebt?

Herken je dit? Je staat altijd voor iedereen klaar, past je moeiteloos aan en voelt feilloos aan wat de ander nodig heeft. Maar ondertussen raak je jezelf volledig kwijt en ben je chronisch uitgeput. Dit fenomeen noem ik verborgen hooggevoeligheid. Als grondlegger van deze term en methode help ik, Jackelien Cerrone, hoogsensitieve mensen om hun energetische deuren weer te sluiten. Je leert hoe je stopt met pleasen, je grenzen zijn duidelijk, voor jezelf en voor anderen, en je kunt eindelijk weer gaan leven vanuit je eigen licht.

Verborgen hooggevoeligheid is een vorm van hoogsensitiviteit waarbij je je gevoeligheid lang hebt weggestopt door je sterk aan te passen aan de buitenwereld. Kenmerkend hierbij zijn pleasen, onzekerheid en moeite met grenzen aangeven. 

Verborgen hooggevoeligheid is een aanvulling op het onderscheid tussen hoogsensitief en hooggevoelig dat ik introduceerde in 2016. Verborgen hooggevoeligheid kan verschillende klachten veroorzaken, die slecht reageren op reguliere behandeling, omdat de oorzaak niet aangepakt wordt: De energetische gevoeligheid. 

Lees in dit artikel wat verborgen hooggevoeligheid is, hoe je het herkent en wat je kunt doen als je er last van hebt.

Verborgen hooggevoeligheid ontstaat als een sensitief kind door langdurige angst of onveiligheid in een constante staat van stress terechtkomt. Zo'n kind blijft de omgeving scannen, mensen inschatten, zichzelf aanpassen. De sensitiviteit verdwijnt naar de achtergrond, en de overprikkeling door hooggevoeligheid blijft binnenkomen. Jarenlang, decennialang. Totdat het gewoon voelt. 

Wat is het verschil tussen hoogsensitief, hooggevoelig en verborgen hooggevoelig?

Hoogsensitieve mensen zijn sensitief, bewust en intuïtief. Als je hoogsensitief bent, komt de wereld niet alleen binnen via je zintuigen, maar ook via een diepere laag daarachter. Je voelt meer, ervaart dingen dieper, neemt subtiele veranderingen waar die anderen ontgaan. Je kunt intens genieten van schoonheid, muziek, natuur, verbinding. Maar je raakt ook sneller overprikkeld, hebt meer tijd nodig om te herstellen, en voelt de emoties van anderen soms net zo sterk als je eigen emoties.

Hooggevoeligheid is de overprikkelde kant van hoogsensitiviteit. Iedereen kan overprikkeld raken: zintuiglijk, emotioneel of mentaal. Maar hooggevoelige mensen zijn energetisch overprikkeld, en dat is iets anders.

Verborgen hooggevoeligheid gaat nog een stap verder. Het is onbewuste hooggevoeligheid. Je bent uitgeput, onrustig of angstig. Je hebt overlevingsstrategieën zoals pleasen of vermijden, maar je weet niet dat dit allemaal veroorzaakt wordt door energetische overprikkeling, door hooggevoeligheid. De sensitiviteit die er onder zit is onzichtbaar geworden. Ook voor jezelf.

Kan sensitiviteit verdwijnen zonder dat je het merkt?

Ja. Dat gebeurt soms van de ene op de andere dag, vaak al vóór je derde jaar. En soms is het een proces dat je stap voor stap minder sensitief maakt, vaak in de basisschool tijd. Het kan op verschillende manieren ontstaan.

Door trauma of een onveilige thuissituatie

Als een sensitief kind opgroeit in een omgeving waar het niet veilig is, dan leert dat kind zijn omgeving te scannen. Dat is een overlevingsstrategie. Je wilt weten of het veilig is, dus je zet je antennes op maximaal vermogen. Juist daardoor raak je gemakkelijk overprikkeld. De sensitiviteit lijkt dan verdwenen, maar blijft daaronder verborgen, onzichtbaar.

Door een moeder die er niet echt was

Niet alleen bij verwaarlozing; soms was je moeder gewoon moe. Hoofdpijn. Druk. Verdrietig. Of ze had zelf zoveel te verwerken dat er weinig aandacht voor jou was. Als sensitief kind voel je dat haarscherp aan. Je leert al vroeg dat je aandacht moet verdienen. Dat je lief moet zijn, niet lastig mag zijn. Je leert jezelf aanpassen aan wat je moeder van je wil.
Zo wordt aanpassing je tweede natuur. Maar dat levert je wel spanning op. En de sensitiviteit die eronder zit, de echte, diepe sensitiviteit, die voel je niet meer omdat je alleen maar spanning voelt.

Omdat je bent opgegroeid in een overprikkelende wereld

Jongeren van nu zijn opgegroeid in een omgeving vol prikkels. Sociale media, schermen, nieuws, groepsdruk, school, bijbaan, sport en huiswerk, en dan ook nog altijd bereikbaar moeten zijn. Voor een sensitief kind of een sensitieve jongere is dat een voortdurende aanslag op het zenuwstelsel. Maar overprikkeling is voor deze generatie bijna normaal geworden. Je bent gewoon moe. Snel geïrriteerd. Je hebt gewoon veel aan je hoofd. De sensitiviteit eronder wordt niet herkend. 

In mijn praktijk zie ik verborgen hooggevoeligheid vaak bij:

• Vrouwen die zich hebben aangepast en zichzelf zijn kwijtgeraakt
• Mensen met adhd die in hun kindertijd veel kritiek kregen
• Mensen met autisme. Autisme valt op, de hoogsensitiviteit die eronder zit niet.
• Mensen die zich onzeker voelen of zich nooit goed genoeg voelen
• Mensen met angsten (sociale angst, faalangst, verlatingsangst, angst voor afwijzing)

Bij al deze groepen is vaak sprake van energetische overprikkeling. Dat is zichtbaar, in het gedrag en in de klachten. Maar de hooggevoeligheid die eronder zit wordt vaak niet gezien. En dat is jammer. Want juist als je iets doet aan de hooggevoeligheid, worden de andere klachten ook hanteerbaarder.

Waarom herkent iemand met verborgen hooggevoeligheid zich niet in hoogsensitiviteit?

Hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit zijn twee kanten van HSP. De meeste mensen die hoogsensitief zijn voelen ook de hooggevoelige overprikkeling regelmatig. Hoe meer hooggevoeligheid, hoe minder hoogsensitiviteit. Maar bij verborgen hooggevoeligheid is de overprikkeling zo overheersend dat de sensitiviteit helemaal verdwenen lijkt te zijn. 

Maar dat is precies het punt. Jij bént hoogsensitief. Alleen zit je al zo lang in de overprikkelde staat, dat je je sensitiviteit niet meer kent. Die is er nog wel. Die wacht, tot het weer veilig voelt.

Als je je bewust wordt van je verborgen hooggevoeligheid, dan kunnen we er ook iets aan doen

Verborgen hooggevoeligheid is niet iets wat je altijd zult blijven. Zodra je het je bewust bent, is het niet meer verborgen, toch? En hooggevoeligheid is een toestand die ergens door is ontstaan, en dus ook kan worden teruggedraaid.

Je kunt iets doen aan de overprikkeling die voortkomt uit verborgen hooggevoeligheid. Niet door prikkels uit de weg te gaan (dat lost niets op), maar door te zorgen dat je er niet meer zo open voor staat. Alsof je het raam dicht doet. Als de overprikkeling afneemt, voel je eindelijk weer rust. In je hoofd en in je lijf.